Pornografia uzależnia tak jak twarde narkotyki. Dzisiaj za sprawą internetu jest ona bardziej dostępna i ma silniejsze oddziaływanie niż kiedykolwiek wcześniej. Dlatego też problem uzależnienia od pornografii nasila się.
Łatwy dostęp do ogromnej ilości pornografii obecnej w internecie mógłby sugerować, że tego typu materiały nie są aż tak bardzo szkodliwe. Są one często postrzegane jako niewłaściwe dla nieletnich, ale dopuszczalne dla dorosłych. Tymczasem korzystanie z pornografii bardzo silnie uzależnia. Terapeuci mówią, że uzależnienia seksualne są najtrudniejsze do przezwyciężenia.
Jak pornografia uzależnia?
Korzystanie z pornografii wprowadza człowieka w spiralę uzależnienia. Jednym z mechanizmów nałogu jest ekskluzywność bodźca – człowiek stopniowo przestaje interesować się innymi normalnymi aktywnościami i przyjemnościami, takimi jak uprawianie sportu, spotkania ze znajomymi, spacer czy zjedzenie deseru, i coraz bardziej skupia się na swoim nałogu.
Co do pornografii, to spycha ona człowieka coraz mocniej w samotność, wyrywa seksualność z właściwego kontekstu: osobowej, wiernej i wyłącznej relacji miłości małżonków.
Kolejnym mechanizmem uzależnienia jest eskalacja – polega ona na tym, że osoba korzystająca z pornografii, aby uzyskać ten sam efekt, musi poświęcać na nią coraz więcej czasu oraz sięgać po coraz mocniejsze treści. Wielu uzależnionych zauważa, że zaczyna oglądać rzeczy, które wcześniej wydawały im się obrzydliwe lub moralnie naganne.
Następna reguła nałogu to mechanizm utrwalenia uzależnienia. Nałogowiec odczuwa przymus powtarzania czynności, którą jest zniewolony, nawet gdy ona już go nuży, odrzuca lub mu się nie podoba. Ponadto przy próbie zerwania z nałogiem pojawia się tzw. zespół abstynencyjny.
Dlaczego pornografia uzależnia?
Korzystanie z pornografii powoduje tak silny wyrzut dopaminy w mózgu człowieka jak w przypadku zażycia twardego narkotyku.
Dopamina to tzw. hormon szczęścia, który silnie wydziela się, gdy człowiek robi rzeczy kluczowe dla przetrwania jednostki (jedzenie) oraz gatunku (rozmnażanie). Jest to tzw. układ nagrody.
W przypadku pornografii (oraz twardych narkotyków) wyrzut dopaminy jest nienaturalnie wysoki, mocniejszy niż przy normalnych, zdrowych czynnościach. Układ nagrody przestaje wtedy prawidłowo działać, a człowiek znajduje się na prostej drodze do nałogu. Zaczyna odczuwać potrzebę, by powtórzyć czynność, która wywołała tak silną reakcję przyjemności.
Podatne na tę pokusę są zwłaszcza osoby noszące w sobie nieuleczone i nieprzepracowane zranienia z przeszłości oraz osoby nieumiejące w zdrowy sposób radzić sobie ze stresem i z problemami.
Skutki uzależnienia
Pornografia zamyka człowieka w piekle samotności i egoistycznego przeżywania przyjemności.
Uzależniony zaczyna traktować drugą osobę przedmiotowo, jak narzędzie do zaspokojenia własnych potrzeb. Nałogowcy przyznają wręcz, że nie są skłonni do miłości, do zbudowania i utrzymania relacji opartej na szacunku i odpowiedzialności.
Ponadto materiały pornograficzne utrwalają fałszywy obraz ludzkiej fizjonomii, relacji i reakcji, a także przyczyniają się do akceptacji przemocy, zwłaszcza wobec kobiet. Pornografia niszczy w człowieku naturalną wrażliwość i coraz mocniej przesuwa granicę deprawacji.
Patrick A. Trueman, były szef Sekcji ds. Wykorzystywania Dzieci i Pornografii (The Child Exploitation and Obscenity Section) w Departamencie Sprawiedliwości USA, twierdzi, że pornografia z udziałem dorosłych jest źródłem istnienia pornografii z udziałem dzieci. Wiele osób nałogowo oglądających obsceniczne treści, szukając coraz mocniejszych bodźców, sięga po pornografię dziecięcą. Trueman dodaje, że zakazując pornografii z udziałem dzieci, należy zakazać również przyczyny tego przestępstwa, czyli pornografii z udziałem dorosłych.
Duchowe wyzwolenie
Skrajne przypadki silnego uzależnienia od pornografii, które, zdarza się, pchają człowieka nawet na drogę przestępstwa, bardzo mocno pokazują, jakim złem jest pornografia. To grzech ciężki, który zniewala człowieka i niszczy jego relację z Bogiem. Dlatego też walka o wolność od grzechu pornografii zaczyna się od spowiedzi.
Liczne świadectwa osób, które pokonały ten nałóg, uświadamiają, że po każdym upadku w grzech ciężki konieczne jest jego natychmiastowe wyznanie w sakramencie pojednania. Wtedy Bóg zmazuje zło pornografii i uzdrawia to, co zostało w człowieku zranione.
Zły duch chce zepchnąć człowieka w otchłań rozpaczy i upodlenia; wmawia uzależnionemu, że jest nikim i nie ma już dla niego ratunku. Bóg obnaża to kłamstwo szatana, ofiarowując grzesznikowi dar miłosierdzia i przebaczenia.
Pan Jezus umarł na krzyżu za każdego człowieka i wziął na siebie ciężar wszystkich ludzkich grzechów. Przez swoją mękę i śmierć odkupił i uwolnił nas od każdego grzechu.
Święta s. Faustyna przekazuje słowa Pana Jezusa: „Niechaj się nie lęka do Mnie zbliżyć dusza słaba, grzeszna, a choćby miała więcej grzechów niż piasku na ziemi, utonie wszystko w otchłani miłosierdzia Mojego” (Dzienniczek, 1059).
Osoba uzależniona od pornografii powinna się poddać duchowej kuracji, codziennie uczestnicząc we Mszy św., przystępując do sakramentów Eucharystii i spowiedzi, adorując godzinę dziennie Pana Jezusa obecnego w Najświętszym Sakramencie, modląc się różańcem i Koronką do miłosierdzia Bożego oraz rozważając Pismo św. W ten sposób Pan Jezus może oczyszczać pamięć, wyobraźnię i serce z treści pornograficznych, którymi ta osoba się karmiła.
Dzięki wytrwałej, codziennej modlitwie człowiek walczący z nałogiem zaprasza Pana Boga do swojego wnętrza, by On wypełnił go swoją łaską i bronił przed upadkiem w dawne grzechy.
Tak jak pouczył o tym Pan Jezus swoich uczniów: „Gdy duch nieczysty opuści człowieka, błąka się po miejscach bezwodnych, szukając spoczynku. A gdy go nie znajduje, mówi: »Wrócę do swego domu, skąd wyszedłem«. Przychodzi i zastaje go wymiecionym i przyozdobionym. Wtedy idzie i bierze siedem innych duchów złośliwszych niż on sam; wchodzą i mieszkają tam. I stan późniejszy owego człowieka staje się gorszy niż poprzedni” (Łk 11,24-25).
Gdy jednak uwolniony zaprosi do swojego życia Pana Boga, to wówczas broni On go przed atakami Złego. Potwierdzają to liczne świadectwa osób, które poddały się uzdrawiającej kuracji Pana Jezusa we wspólnocie Ruchu Czystych Serc. Codzienna modlitwa oraz zawierzanie siebie i swojej słabości Bogu jest jedyną drogą do pełni wolności i szansą odzyskania czystej i pięknej miłości.
Przerwać cykl uzależnienia
Zawierzenie siebie Bożemu miłosierdziu nie zwalnia człowieka z podjęcia własnego wysiłku w walce z nałogiem. Świadomość tego, jak wielkim złem jest pornografia, powinna tym bardziej motywować do działania. Ważne jest poznanie mechanizmów nałogu.
W terapii uzależnień mówi się o programie HALT. To skrót od angielskich słów: hungry (głodny), angry (zły), lonely (samotny), tired (zmęczony). Wskazują one na cztery stany, w których uruchamia się mechanizm nałogu. Kiedy człowiek jest osłabiony, to nie ma siły, by walczyć z pokusą.
W sytuacji stresu dobrą reakcją jest sięgnięcie po zdrowy sposób radzenia sobie z problemem. Nałogowiec natomiast ucieka w błędne koło uzależnienia. Najpierw racjonalizuje sobie chęć powrotu do szkodliwego zachowania (mówiąc na przykład: „już tyle czasu do tego nie wracałem, ten jeden raz nie zaszkodzi”) i już czerpie przyjemność z wizji skorzystania z używki. Następnie rozpoczyna rytuał, czyli sięga po używkę. Kolejnym punktem cyklu uzależnienia jest chwilowa ulga, którą przynosi skorzystanie z używki. Czwarty etap to poczucie winy i doświadczenie szkodliwych skutków używki. Po tym poziom stresu narasta i znowu kieruje człowieka na początek cyklu uzależnienia.
Przechodzenie przez kolejne etapy cyklu następuje jakby automatycznie, mimo to uzależniony w każdym momencie ma wybór – może podjąć wysiłek i przełamać błędne koło nałogu, robiąc krok w kierunku wolności.
Taktyka ratunkowa
Warto też podjąć konkretne działania zalecane przez terapeutów.
- Uzależniony powinien porozmawiać z kimś zaufanym o swoim zniewoleniu. Pomoże mu to wyjść z kręgu kłamstwa i izolacji, pokonać wstyd i strach przed powiedzeniem komuś o swoich trudnościach. Po wyjawieniu tej tajemnicy życie w nałogu zaczyna być mniej pociągające.
- Kolejnym ważnym krokiem jest podjęcie profesjonalnej terapii – zwłaszcza w przypadku silnego nałogu. Wsparcie ekspertów oraz grupy pomaga w trudach walki z nałogiem, w utrzymaniu wierności dyscyplinie i przezwyciężeniu rutyny terapii.
- Trzecim, niezwykle istotnym krokiem jest oczyszczenie swojego otoczenia z pornografii, a więc pozbycie się wszystkich materiałów pornograficznych oraz odcięcie się od ich źródeł. Przykładowo: przerwanie subskrypcji na kanałach pornograficznych, zmiana adresu mailowego, zastosowanie blokady na komputerze, korzystanie z sieci tylko wtedy, gdy ktoś jest obok i może patrzeć w ekran. Niestety, mimo usunięcia pornografii ze swego otoczenia wciąż istnieje duże ryzyko kontaktu z nią. Niemożliwe jest bowiem całkowite usunięcie wszystkich rzeczy, które mogą pobudzić pragnienie sięgnięcia po pornografię.
- Dlatego ważna jest strategia natychmiastowego odwracania się od tego typu materiałów. Nazywa się ją zasadą trzech sekund. Widząc coś niewłaściwego, trzeba od razu to nazwać: „To jest pornografia”. Wtedy organizm zamiast zareagować pobudzeniem, angażuje rozum i zaczyna racjonalnie oceniać sytuację. Trzeba wtedy natychmiast odwrócić wzrok oraz, w zależności od okoliczności, zamknąć kartę przeglądarki, wyrzucić wiadomość z linkiem itp. Na koniec ważne jest, aby zauważyć swój sukces, pogratulować sobie i docenić swój wysiłek.
- Kolejnym krokiem zalecanym przez terapeutów jest zorganizowanie „zespołu ratunkowego” osób, do których zawsze, niezależnie od pory dnia lub nocy, można się będzie zwrócić po pomoc w krytycznym momencie.
- Następnym istotnym krokiem w terapii jest troska o zdrowie psychiczne i fizyczne. Codzienne ćwiczenia, przynajmniej siedem godzin snu, właściwe odżywianie się, wypracowanie technik panowania nad stresem – wszystko to pomaga w procesie uwalniania się od nałogu i wypracowania zdrowego trybu życia.
- Ostatnim, ale równie ważnym wyzwaniem jest rozpoczęcie procesu uzdrawiania własnej seksualności. U osób niezwiązanych sakramentem małżeństwa konieczne jest podjęcie wstrzemięźliwości, a w przypadku małżonków – budowanie czystej relacji intymnej.
Źródła: www.sos.pytam.edu.pl, www.twojasprawa.org.pl, Ucieczka z pułapki. 6 podstawowych kroków, www.opornografii.pl, Pandemia pornografii – film dokumentalny (The Porn Pandemic), youtube.com